Inne

22 październik 2006

Isad_ribbonIX Światowy Dzień Osób Jąkających się
Róża Sobocińska – październik 2006 r.
Logopeda – Zespół Szkół nr 24 w Toruniu
– specjalista w zakresie terapii jąkania i emisji i higieny głosu
rozsob@wp.pl; tel. (056) 62-237-00BŁAGAM!!! POMÓŻCIE MI!!! JUŻ NIE DAJĘ RADY

Tak i podobnie zaczynają się do mnie – jako do terapeuty w zakresie terapii jąkania – internetowe listy od osób jąkających się.
22 października jest Światowy Dzień Osób Jąkających się, który ustanowiony został w 1998 roku na V Światowym Kongresie Osób Jąkających się w Johanesburgu (RPA). Szacuje się, że 1 % społeczeństwa (w tym 5 % dzieci) jąka się (Bogusław Pietrus – Kraków -publikacja internetowa).

Problem jąkania i problemy osób jąkających się były i nadal są tematami, których większość społeczeństwa nie zna i nie rozumie. Jąkanie dotyczy komunikacji międzyludzkiej i problemów, jakie napotyka osoba jąkająca. Jąkanie, zacinanie to taki fenomen, który raz jest widoczny dla słuchacza, a innym razem go nie ma. Osoba jąkająca się potrafi doskonale mówić płynnie, ale często, szczególnie w sytuacjach stresowych, trudnych emocjonalnie ma trudności z wypowiedzeniem głoski, sylaby, czy wyrazu. Nierzadko towarzyszą temu dodatkowe napięcia, współruchy, tiki, brak kontaktu wzrokowego itp. Specjaliści, którzy zajmują się terapią jąkania, nie skupiają się tylko i wyłącznie na nauce płynności mówienia, ale i na psychice osoby jąkającej się – na jej emocjach. To głównie osobowość osoby jąkającej się determinuje złożoność tego problemu. Na zjawisko występowania jąkania składają się więc czynniki:

1. wewnętrzne – np. predyspozycje jednostki, skłonność do jąkania (często dziedziczona), osłabiony układ nerwowy, nadwrażliwość emocjonalna, skrzyżowana lateralizacja, opóźniony rozwój mowy, minimalne dysfunkcje mózgowe,
2. zewnętrzne:
* urazy fizyczne: upadek, uderzenie dziecka w główkę itp.,
* urazy psychiczne – szok, przestrach, nagła zmiana sytuacji dziecka np. pójście do przedszkola, do szkoły, urodzenie się rodzeństwa, choroba w rodzinie itp.
Można wyróżnić także czynniki podtrzymujące jąkanie: nadmierne wymagania, sytuacje stresowe, konfliktowe w rodzinie, wymuszanie zmiany leworęczności itp.

Na stopień jąkania ma wpływ zarówno reakcja na swoją niepłynność w mówieniu samej osoby jąkającej się, jak i reakcja otoczenia – rodziny, przyjaciół oraz społeczeństwa.

Problemy osób jąkających są społecznymi problemami, ponieważ dotyczą funkcjonowania jednostki w grupie. Osoby jąkające się wołają i błagają o pomoc. Nie mogą one wyjść na ulicę i krzyczeć, bo nikt nie zrozumie ich – często brzmiącej jak obcy język – mowy, a też często i one same nie są w stanie wykrztusić z siebie słowa. Pozostaje im szukanie pomocy w poradniach internetowych (np. Poradnia Internetowa Polskiego Związku Logopedów), w Klubach J (JOTKA), stowarzyszeniach (OSTOJA), fundacjach (FROGOS) lub u innych życzliwych osób np. logopedów – społecznie udzielających porad w Internecie.

Aby przybliżyć życiowe problemy osób jąkających się pragnę opisać list 18 letniej Marysi, która zatytułowała e-mail: „Błagam!!! Pomóżcie mi!!! Już nie daję rady…”. Postanowiłam do Was napisać, bo przed chwilą dzwoniła do mnie moja przyjaciółka (znam ją 12 lat) i chciała wiedzieć, dlaczego jej nie odpisałam na jej sms’a. Ja zaś nie mogłam jej wytłumaczyć, gdyż nie udało mi się wydusić z siebie ani słowa – automatyczna blokada. Najgorsze jest w tym to, że powiedziała ona, że zastanowi się nad naszą dalszą przyjaźnią. Moja dolegliwość bardzo mi przeszkadza i psuje życie!!! Mam plany, marzenia, ale oczywiście nie mogę ich spełnić, bo jak??? Czy może skończyć z tym i ze sobą?? W niebie przynajmniej nie będę musiała nic mówić…”

Inny e-mail od 19 latka: Mam na imię Krystian i za miesiąc zaczynam studia na kierunku, który wymaga ode mnie sprawnej i płynnej umiejętności w posługiwaniu się mową. Niestety ja takiej umiejętności nie posiadam. Odkąd sięgam pamięcią zawsze się zacinałem. Przetrwałem tak gimnazjum, potem liceum i teraz nadszedł czas na studia. Jestem ambitny, wybrałem najlepszą uczelnię na Pomorzu. Nic mi jednak po mojej ambicji, gdyż gaśnie ona z momentem pojawienia się konieczności sprawnej komunikacji werbalnej . Pochodzę z małego miasteczka i nie ma u nas logopedy na tyle dobrego, ażeby mógł mi pomóc. Jestem załamany, gdyż nie mam się do kogo zwrócić z moim problemem, a nie stać mnie na drogie kosztowne rehabilitacje w dużych miastach. Jąkam się w sytuacjach stresowych, gdy np. kupuję gazetę w kiosku, chleb w sklepie, nie wspomnę już o tym, że załatwienie czegoś w urzędzie, czy też zatelefonowanie, jest wręcz rzeczą dla mnie niemożliwą. Posiadam jakąś wewnętrzną blokadę szczególnie aktywną w przypadku rozpoczynania fraz od niektórych spółgłosek. Mam problem z przedstawieniem się, bądź też z rozpoczęciem rozmowy. Wówczas zacinam się, mrużę oczy, wykrzywiam usta. Jest to dość nieprzyjemne i o ile w środowisku moich przyjaciół znośne, o tyle w środowiskach dla mnie obcych bardzo krępujące. Największym problemem jest dla mnie nie sama nauka w szkole, ale że na ćwiczeniach, kolokwiach, w grupie będę musiał publicznie coś odczytać i już myślę o tym, czy dam radę iść do dziekanatu i poprosić o np. zaświadczenie do WKU o pobieraniu nauki. Mam już przykre doświadczenia z liceum, kiedy to źle wypełniłem deklarację przedmiotów na maturę i moja wychowawczyni poinformowała mnie o tym, iż mam zgłosić się do sekretariatu i wyjaśnić problem. Wielokrotnie stałem już przed drzwiami sekretariatu, trzymałem już nawet klamkę, ale próbując w myślach wypowiedzieć – sam do siebie – „Dzień dobry, ja w sprawie błędnie wypełnionej deklaracji” – zacinałem się w myślach i zawsze rezygnowałem załatwienia sprawy. Nie zrobiłem tego i dopiero dzień przed ostatecznym terminem składania deklaracji przyszła do mnie do klasy sekretarka i wówczas dopiero skończył się dla mnie kolejny problem. Takich wyrzeczeń i utraty wielu pozytywnych i ważnych dla mnie zdarzeń było w moim życiu więcej. Przez to zacinanie traciłem w mim życiu bardzo dużo i tracę nieustannie… Według mnie, sprawny język i lekkość w posługiwaniu się mową jest niezbędna w życiu i dlatego to jest mój problem i psychiczna walka z sobą, psychiczne załamania, przeplatane z chwilowymi odzyskiwaniami wiary w siebie. Wybrałem akurat tę uczelnię, kierując się tym, że nie ma na tej uczelni ustnych egzaminów, co w przypadku „zdrowego” człowieka pewnie nie miałoby większego znaczenia, a w moim ma priorytetowe. Boję się tego, że na ćwiczeniach, gdy będziemy o czymś dyskutować, to ja nie będę zabierał głosu, mimo iż wiem, że posiadam wiedzę, którą mógłbym podzielić się z innymi . Wiem jednak, że takowa dyskusja w moim wykonaniu jest na dłuższą metę niemożliwa, bo i mi ciężko mówić, a też i słuchacz męczy się ze mną i w ostateczności nie zrozumie mojej dukającej mowy. Po prostu szkoda słów. To jest gorsze niż życie bez nogi, czy bez ręki. Moim zdaniem, bariera komunikacyjna, jaką zostałem swoiście namaszczony, jest dla mnie najgorszym fatum w moim życiu. Nie wiem u kogo mam w tej kwestii szukać pomocy? Czy jest to uleczalne? Chciałbym przynajmniej w połowie odzyskać zdolność poprawnego wysławiania się. Nie mam po prostu siły, ręce mi opadają w sytuacji, w której pomyślę sobie, że to moje zacinanie – jeżeli pozostanę w takim stadium, w jakim jest obecnie- całkowicie przekreśla moją karierę zawodową. Błagam o jakąkolwiek poradę… Naprawdę szukanie pomocy w Internecie jest moją jedyną szansą na ratunek oraz wierzę, że znajdzie się ktoś, kto mi pomoże. Dziękuję i pozdrawiam!”

Gdzie szukać pomocy?

Osoby jąkające mogą szukać pomocy nie tylko w Internecie, gdyż w Polsce działają różne organizacje wspierające osoby jąkające się, które chętnie służą pomocą. Są to m.in. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Osób Jąkających się (OSTOJA) w Lublinie; Fundacja FROGOS w Krakowie, Kluby Osób Jąkających się (Klub J) w większych miastach, np. we Wrocławiu; Radomiu, Katowicach, w Gdańsku i Warszawie oraz w Toruniu, które współpracują ze sobą i wspólnie organizują turnusy rehabilitacyjne, zjazdy i warsztaty szkoleniowe.

Spotkania Klubu J w Toruniu odbywają się w pierwszą i trzecią środę miesiąca o godz. 19.00 w MDK – u na ul. Przedzamcze – obecnie na czas remontu MDK u – w osiedlowym Klubie MSM – SOBÓTKA, ul. Wojska Polskiego, tel. kontaktowe: Max Szot – 606 985 797 oraz logopeda: Róża Sobocińska – 056 622 37 00.

Celem ochrony osób – imiona i niektóre fakty w powyższym artykule zostały zmienione przez autora.

Dodaj komentarz